Fractal

Το Fractal μοιάζει με labour of love ανθρώπων που έχουν παίξει αρκετά 4X ώστε να μη θέλουν απλώς να φτιάξουν άλλο ένα. Από την πρώτη παρτίδα φαίνεται πως έχει κοιτάξει κατάματα τα TI, Eclipse και τους κλώνους τους, και έχει επιχειρήσει να κρατήσει την κλίμακά τους χωρίς να κληρονομήσει κάθε περιττή τους αγγαρεία. Δεν είναι μικρό παιχνίδι· είναι όμως ευχάριστα καλό και, ειδικά στην αρχή, δυσάρεστα κουραστικό με τον τρόπο που είναι συχνά τα φιλόδοξα πρώτα σχέδια.

Η ανάπτυξη, η εξερεύνηση και η επίθεση συνδέονται με αξιοσημείωτη οικονομία, χωρίς κάποιος από τους τρεις άξονες να μοιάζει με υποχρεωτικό διάλειμμα από τους άλλους. Το ενδιαφέρον ερώτημα είναι πότε θα χτίσεις θέση και πότε θα τη διακινδυνεύσεις για να χτυπήσεις τον απέναντι, ενώ το σύστημα σκοραρίσματος αφήνει χώρο για ανατροπές που δεν περιμένεις από το είδος: μπορεί να εξαφανιστείς από τον χάρτη στο τέλος του δεύτερου γύρου και δύο γύρους αργότερα να χάσεις τη νίκη για έναν πόντο.

Η μάχη με κάρτες είναι η πιο καθαρή απόδειξη ότι εδώ έχει γίνει σκέψη και όχι απλή προσθήκη χρωματιστών στόλων. Δίνει βάρος στη σύγκρουση χωρίς να τη μετατρέπει σε διαδικαστική επίλυση, ενώ το campaign και η μεγάλη ποικιλία από singularity tiles στο κεντρικό hex υπόσχονται αρκετή μεταβλητότητα. Η αλληλεπίδραση, λοιπόν, δεν είναι διακοσμητική: οι άλλοι παίκτες μπορούν όντως να σε βγάλουν από τον χάρτη, κι εσύ μπορείς να βρεις δρόμο πίσω.

Η αδυναμία του Fractal είναι κυρίως development, όχι σχεδιαστική σύλληψη. Βομβαρδίζει τον νέο παίκτη με παρόμοια —και ενίοτε συμφραζομενικά διαφορετικά— εικονίδια, ενώ το player aid καταφέρνει να χωράει τα άσχετα και να λείπει στα βασικά· οι πρώτες μία-δύο παρτίδες θα τραβήξουν. Κάποιες τεχνολογίες τέλους παιχνιδιού φαίνονται επίσης υπερβολικά καλές, αλλά το σύνολο κυλάει τόσο καλά και έχει τόσο ουσιαστική ποικιλία, ώστε το Fractal είναι ήδη ένα πάρα πολύ καλό 4X, έστω και με εμφανείς ραφές.